पॉझिटिव्ह चाचणीनंतर पहिली डॉक्टर भेट

पॉझिटिव्ह प्रेग्नन्सी टेस्टनंतर डॉक्टरकडे कधी जावे? पुढच्या काही दिवसांत तुमच्या स्त्रीरोगतज्ज्ञांना फोन करा आणि पहिल्या तपासणीसाठी अपॉइंटमेंट मागा. किती लवकर अपॉइंटमेंट मिळते, ते दवाखान्यावर अवलंबून असते. रक्तस्राव, एका बाजूला होणाऱ्या वेदना किंवा चक्कर येणे असेल तर तुम्ही या अपॉइंटमेंटची वाट पाहत नाही: तेव्हा लगेच दवाखान्यात फोन करा; दवाखाना बंद असेल तर उशीर न करता रुग्णालयाच्या आपत्कालीन विभागात (कॅज्युअल्टी) जा. जास्त रक्तस्राव, अचानक तीव्र पोटदुखी, खांद्यात वेदना, चक्कर किंवा बेशुद्धी असेल तर 108 (रुग्णवाहिका) किंवा 112 वर फोन करा. अधिक माहिती शेवटच्या “कधी थांबू नये?” बॉक्समध्ये आहे.

पॉझिटिव्ह चाचणीनंतर डॉक्टरांकडे कधी जायचे, याबद्दल भारतात आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालयाचे मार्गदर्शन असे सांगते: गर्भधारणेची नोंदणी आणि पहिली तपासणी 12 व्या आठवड्यापर्यंत व्हावी, आणि गरोदरपणात किमान 4 तपासणी भेटी व्हाव्यात. त्यात पहिली तपासणी शक्य तितक्या लवकर करायची आहे. तुम्हाला आजच दवाखान्यात धावत जायची गरज नाही, पण फोन पुढे ढकलू नका. आजसाठी इतके पुरेसे आहे:

1. स्त्रीरोगतज्ज्ञांना फोन करा आणि म्हणा: “माझी चाचणी पॉझिटिव्ह आली आहे आणि मला पहिल्या तपासणीसाठी अपॉइंटमेंट हवी आहे.” त्यासाठी रेफरल लागत नाही.
2. तुमच्या शेवटच्या पाळीचा पहिला दिवस सांगा. तो माहीत नसेल, तुमचे चक्र अनियमित असेल किंवा तुम्ही नुकत्याच गर्भनिरोधक गोळ्या किंवा इतर हार्मोन बंद केले असतील, तर तेही प्रामाणिकपणे सांगा. मग डॉक्टर अल्ट्रासाऊंडवरून गर्भधारणेचा कालावधी ठरवतात.
3. तुम्हाला याआधी गर्भाशयाबाहेर गर्भधारणा झाली असेल, फॅलोपियन नलिकांवर शस्त्रक्रिया झाली असेल, फर्टिलिटी (IVF) उपचार चालू असतील किंवा आययूडी (कॉपर-T/तांबी किंवा हार्मोनल) बसवलेले असेल, तर तेही फोनवर सांगा. अशा माहितीमुळे दवाखान्याला तुमच्या अपॉइंटमेंटचे योग्य मूल्यमापन करता येते. तुम्हाला याआधी गर्भपात (मिसकॅरेज) झाला असेल, तर आधीची अपॉइंटमेंट शक्य आहे का हे विचारू शकता.
4. तुमचे प्रश्न कागदावर किंवा फोनमध्ये लिहून ठेवा.

अपॉइंटमेंट किती लवकर मिळते, ते दवाखान्यावर अवलंबून असते, आणि पहिल्या आठवड्यांत अल्ट्रासाऊंडमध्ये बरेचदा अजून फारसे दिसत नाही. प्रतीक्षा लांब वाटू शकते. तुम्ही आधीच्या अपॉइंटमेंटबद्दल, प्रतीक्षा यादीबद्दल किंवा रद्द झालेल्या अपॉइंटमेंटबद्दल विचारू शकता. फर्टिलिटी (IVF) उपचार चालू असतील तर तुमच्या केंद्राच्या वेळा लागू होतात. तुम्ही गरोदरपणात आधीच पुढे गेल्या असाल आणि अजून अपॉइंटमेंट घेतली नसेल, तरीही आता फोन करा.

गरोदरपणाचा आठवडा तुमच्या शेवटच्या पाळीच्या पहिल्या दिवसापासून मोजला जातो, गर्भधारणेपासून नाही. प्लसच्या आधीचा आकडा पूर्ण आठवडे आणि नंतरचा आकडा दिवस दर्शवतो: “आठवडा 6+2” म्हणजे सहा पूर्ण आठवडे आणि दोन दिवस, म्हणजे सातवा आठवडा चालू आहे.

एक उदाहरण: तुमची शेवटची पाळी 1 सप्टेंबरला सुरू झाली असेल, तर 29 सप्टेंबरला तुम्ही गणनेनुसार आठवडा 4+0 वर आहात. 28 दिवसांच्या चक्रात तो अपेक्षित पाळीचा दिवस असतो. दोन आठवड्यांनी, 13 ऑक्टोबरला, गणनेनुसार आठवडा 6+0 असेल.

अपेक्षित प्रसूती तारीख डॉक्टर Naegele च्या नियमाने मोजतात: शेवटच्या पाळीचा पहिला दिवस अधिक 280 दिवस. तुमचे नियमित चक्र 28 दिवसांपेक्षा जास्त किंवा कमी असेल, तर तारीख 28 दिवसांशी असलेल्या फरकाने सरकते. अंडोत्सर्जन माहीत असेल तर अंडोत्सर्जन अधिक 266 दिवस वापरतात. ही तारीख एक कालावधी आहे, एक बिंदू नाही: बहुतेक बाळे या तारखेच्या आधीच्या किंवा नंतरच्या दोन आठवड्यांत जन्माला येतात, फक्त सुमारे 100 पैकी 4 नेमक्या तारखेला. अल्ट्रासाऊंड गणनेपासून वेगळा आला, तर डॉक्टर तारीख नव्याने ठरवू शकतात. अंतिम मानली जाते ती तुमच्या MCP कार्डवरील किंवा तपासण्यांच्या फाईलमधील तारीख.

ही गणना सुरू असलेल्या गर्भधारणेचा कालावधी ठरवते. गर्भधारणा कोणत्या दिवशी शक्य आहे याबद्दल ती काहीही सांगत नाही, आणि गर्भनिरोधनासाठी योग्य नाही.

अल्ट्रासाऊंडमध्ये गर्भाची पिशवी बरेचदा 5 ते 6 व्या आठवड्यात दिसते, हृदयाचे ठोके (हृदयाची हालचाल) 6 ते 7 व्या आठवड्यात (चालू आठवडा, “आठवडा 6+0” अशा लेखनपद्धतीत नव्हे). हे कालावधी आहेत, मुदती नाहीत. काही किती लवकर दिसते, ते अंडोत्सर्जन केव्हा झाले यावरही अवलंबून असते. सुरुवातीला ते बरेचदा फक्त साधारणपणे माहीत असते. अंडोत्सर्जन गणनेपेक्षा उशिरा झाले असेल तर गर्भधारणा आकड्यात सांगितलेल्यापेक्षा कमी पुढे असते.

पहिला अल्ट्रासाऊंड केव्हा करायचा, हे डॉक्टर तुमच्या परिस्थितीनुसार ठरवतात. सरकारी आरोग्य यंत्रणेत गरोदरपणात किमान एक अल्ट्रासाऊंड मानक आहे; खाजगी दवाखान्यात अनेकदा सुरुवातीला आणि नंतरही काही वेळा केला जातो. अपॉइंटमेंट घेताना विचारा: “या भेटीत अल्ट्रासाऊंड समाविष्ट आहे का, आणि नसेल तर त्याचा खर्च किती?” रक्तस्राव किंवा वेदना असतील तर तुम्ही नियोजित तपासणीची वाट पाहत नाही, तर फोन करता.

लवकरच्या भेटीत अजून सगळे दिसत नसेल, तर बरेचदा कारण असते की गणनेनुसार अजून खूप लवकर आहे. हे अनेकदा दुसऱ्या तपासणीतच सांगता येते. भेटीच्या शेवटी विचारा की तपासणी पुन्हा करणे योग्य आहे का आणि केव्हा, आणि काय दिसते आहे आणि काय नाही ते समजावून घ्या. हवे असल्यास सोबत कोणाला तरी घेऊन जा.

पहिल्या तपासणीत खूप गोष्टी बोलायच्या असतात. सहसा या गोष्टी होतात:

• तुमच्या आरोग्याबद्दल, आधीच्या गर्भधारणांबद्दल आणि पूर्वीच्या आजारांबद्दल बोलणे,
• रक्तदाब आणि वजन यांसह शारीरिक तपासणी,
• रक्त तपासणी, त्यात इतर गोष्टींबरोबर हिमोग्लोबिन, रक्तगट, रीसस घटक आणि अँटिबॉडीज; तसेच सिफिलीस, हेपॅटायटिस B आणि HIV च्या चाचण्या (काही दवाखान्यांत रुबेलाचीही), HIV चाचणी फक्त तुमच्या संमतीने,
• अनेकदा लक्षणे नसलेल्या संसर्गासाठी लघवीची चाचणी,
• अनेकदा अल्ट्रासाऊंड, जो फक्त डॉक्टर करतात,
• MCP कार्ड (माता व बाल संरक्षण कार्ड) किंवा दवाखान्याची तपासण्यांची फाईल तयार करणे.

सरकारी आरोग्य यंत्रणेत MCP कार्ड गर्भधारणेच्या नोंदणीच्या वेळी मिळते; खाजगी दवाखाने बरेचदा स्वतःची फाईल ठेवतात. गरोदरपणात सर्व तपासण्यांचे निकाल त्यात नोंदवले जातात. ते नेहमी सोबत ठेवा, रुग्णालयातही. एखादी गोष्ट का केली जाते, आणि ती नेहमीच्या तपासणीचा भाग आहे की तुम्ही स्वतः पैसे देऊन घेतलेली अतिरिक्त सेवा आहे, हे तुम्ही केव्हाही विचारू शकता. सरकारी रुग्णालयात गर्भवती स्त्रियांसाठी तपासण्या JSSK योजनेअंतर्गत मोफत असतात; खाजगी दवाखान्यात खर्च येतो.

त्यानंतर तपासणी भेटी होतात: आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालयाच्या मार्गदर्शनानुसार किमान 4, म्हणजे 12 व्या आठवड्यापर्यंत नोंदणी आणि पहिली तपासणी, नंतर 14–26, 28–32 आणि 36–40 आठवड्यांत. सरकारी यंत्रणेत 2ऱ्या आणि 3ऱ्या तिमाहीत प्रत्येक महिन्याच्या 9 तारखेला मोफत तपासणी (PMSMA) मिळते. अल्ट्रासाऊंड सरकारी मानकात किमान एक आहे; डॉक्टर तुमच्यासाठी किती आणि केव्हा गरजेचे ते सांगतात.

तुम्हाला विशेष काही तयार करायची गरज नाही. उपाशीपोटी यायचे का, ते अपॉइंटमेंट घेताना विचारा. उपयुक्त गोष्टी:

• तुमचे ओळखपत्र आणि, असल्यास, आरोग्य विम्याचे किंवा योजनेचे कार्ड, तसेच आधीचे MCP कार्ड किंवा लसीकरण कार्ड,
• तुमच्या शेवटच्या पाळीचा पहिला दिवस आणि तुमच्या चक्राची लांबी,
• तुम्ही नियमित घेत असलेल्या औषधांची यादी, मात्रेसह,
• तुम्हाला आठवत असलेले पूर्वीचे आजार आणि शस्त्रक्रिया,
• तुमचे प्रश्न, उदाहरणार्थ: पुढची अपॉइंटमेंट केव्हा आहे? काही झाले तर कोणाला फोन करू?

औषधे स्वतःहून बंद करू नका, आधी डॉक्टरांशी बोला. गरोदरपणात किंवा स्तनपान करताना कोणतेही औषध घेण्यापूर्वी तुमच्या डॉक्टरांना किंवा फार्मासिस्टला विचारा. सोबत कोणी येऊ शकते का, ते आधी दवाखान्यात विचारा. सोबतची व्यक्ती ऐकू शकते आणि लिहून घेऊ शकते.

भारतातील माहिती: गरोदरपणाची माहिती नियोक्त्याला केव्हा द्यायची, हे तुम्ही ठरवता; लवकर सांगितल्यास कामाची जागा तुमच्यासाठी जुळवून घेता येऊ शकते. प्रसूती रजेचा हक्क Code on Social Security, 2020 अंतर्गत आहे: पहिल्या दोन मुलांसाठी 26 आठवडे सशुल्क, तिसऱ्या मुलापासून 12 आठवडे, आणि त्यासाठी 80 दिवस नोकरीत काम केलेले असावे लागते. हा हक्क फक्त औपचारिक नोकरीत असलेल्यांना लागू होतो. नोकरीच्या संरक्षणाबद्दल आणि कोणती कागदपत्रे लागतात याबद्दल तुमच्या कामाच्या ठिकाणी किंवा त्याबद्दल माहिती असलेल्यांकडे विचारा, आणि डॉक्टरांकडून प्रमाणपत्रात काय लिहावे ते विचारा.

तुमच्या जवळचे सर्व दवाखाने भरलेले असतील किंवा तुमचे नेहमीचे डॉक्टर सुट्टीवर असतील, तर हा क्रम मदत करतो:

1. पुन्हा फोन करा आणि स्पष्टपणे सांगा की तुमची चाचणी पॉझिटिव्ह आहे आणि तुम्हाला पहिली तपासणी हवी आहे. प्रतीक्षा यादीबद्दल, रद्द झालेल्या अपॉइंटमेंटबद्दल आणि पर्यायी दवाखान्याबद्दल विचारा.
2. तुमच्या भागातील प्राथमिक आरोग्य केंद्र (PHC) किंवा सरकारी रुग्णालयातही गरोदरपणाच्या तपासण्या मिळू शकतात. स्त्रीरोगतज्ज्ञांकडे तुम्ही थेट जाऊ शकता, रेफरल लागत नाही.
3. मोकळ्या दवाखान्यांबद्दल तुमच्या भागातील आशा ताईंना किंवा प्राथमिक आरोग्य केंद्राला विचारा.
4. तुम्हाला चिंता वाटावी अशी लक्षणे आहेत पण आपत्कालीन स्थिती नाही, तर संध्याकाळी, रात्री आणि सुट्टीच्या दिवशी, दवाखाने बंद असताना, रुग्णालयाच्या आपत्कालीन विभागात (कॅज्युअल्टी) जाता येते; सल्ल्यासाठी महाराष्ट्रात 104 वर फोन करता येतो.

गर्भधारणेची पुष्टी डॉक्टर तपासणीने आणि अल्ट्रासाऊंडने करतात. रक्त चाचणी गर्भधारणेचा हार्मोन hCG लघवीपेक्षा थोडा आधी शोधते. ती गरजेची आहे का, ते डॉक्टर ठरवतात, आणि त्याला खर्च येतो का, ते तुम्ही आधी विचारता.

चाचणी आणि तपासणी यांच्यामधला काळ बरेचदा लांब वाटतो. नंतरची चाचणी निगेटिव्ह आली किंवा रक्तस्राव सुरू झाला, तर दवाखान्यात फोन करा. तुम्हाला कशाचीही चिंता वाटत असेल, तरीही फोन करा. त्यासाठी आपत्कालीन स्थिती असावी लागत नाही.

तुमच्या शेवटच्या पाळीचा पहिला दिवस लिहून ठेवा आणि तुमचे प्रश्न गोळा करा. फॉलिक अॅसिडसाठी एक सर्वसाधारण शिफारस आहे: ज्यांनी गर्भधारणेच्या किमान चार आठवडे आधी ते सुरू केले, त्या 12 व्या आठवड्याच्या अखेरपर्यंत दररोज 400 µg घेत राहतात. तुम्ही आताच सुरू केले असेल, तर तज्ज्ञ संस्था 12 व्या आठवड्याच्या अखेरपर्यंत दररोज 800 µg ची शिफारस करतात. आजारपण किंवा औषधे असतील तर वेगळी मात्रा लागू शकते, ते डॉक्टरांशी ठरवा. त्यासाठी तपासणीपर्यंत थांबू नका. मद्य आणि धूम्रपानासाठी सुरक्षित मानली जाणारी कोणतीही मात्रा नाही. सोडायला मदत डॉक्टरांकडे मिळते. चाचणीआधी तुम्ही जे काही केले असेल त्यासाठी स्वतःला दोष देऊ नका. तुम्हाला गर्भधारणेबद्दल लगेच कोणाला सांगायची गरज नाही.

कदाचित तुम्हाला आनंद वाटत नसेल, तर भीती वाटत असेल. ही गर्भधारणा हवी असलेल्या स्त्रियांनाही असेच वाटते, आणि आधी गर्भधारणा गमावलेल्या स्त्रियांनाही. ही भीती दवाखान्यात बोलून दाखवा. मन खूप जड वाटत असल्यास भारतात Tele MANAS 14416 वर (मोफत, 24 तास, मराठीतही) बोलता येते.

गर्भधारणा ठरवून झालेली नसेल किंवा तुम्हाला खात्री नसेल, तर तुम्ही तुमच्या डॉक्टरांशी किंवा समुपदेशकाशी बोलू शकता; मन खूप जड वाटत असल्यास भारतात Tele MANAS 14416 वर (मोफत, 24 तास, मराठीतही) बोलता येते.

Cyelle च्या गर्भधारणा मॉड्यूलमध्ये तुम्ही तुमची अपॉइंटमेंट स्वतंत्र नोंद म्हणून तयार करता आणि स्मरणपत्र चालू केले असेल तर त्याची आठवण करून घेऊ शकता. स्मरणपत्रासाठी निवडलेल्या आधीच्या दिवसांपेक्षा अपॉइंटमेंट जवळ असेल, तर स्मरणपत्र येत नाही. तुम्ही सायकलच्या नोंदी केल्या असतील, तर पॉझिटिव्ह प्रेग्नन्सी टेस्टनंतर Cyelle त्यावरून आठवडा आणि अपेक्षित प्रसूती तारीख मोजते, सांगितलेल्या सूत्रासह आणि नेहमी कालावधीसह. ही तुमच्या माहितीवरून केलेली गणना आहे आणि अल्ट्रासाऊंडपेक्षा वेगळी असू शकते. MCP कार्डवरील किंवा तपासण्यांच्या फाईलमधील तारीख तुम्ही स्वतः नोंदवू शकता. प्रश्न आणि त्रास तुम्ही “माझ्या नोंदी” मध्ये टिपण म्हणून ठेवता. Cyelle त्यांचे मूल्यमापन करत नाही आणि धोक्याच्या चिन्हांच्या वेळी फोन करण्याची जागा घेत नाही.