गर्भ रुजणे: कधी होते?

गर्भ रुजणे (इम्प्लांटेशन) अंडोत्सर्जनानंतर बहुतेकदा 8 ते 10 दिवसांनी होते, 6 ते 12 दिवस शक्य आहे. हा काळ प्रत्येक स्त्रीमध्ये आणि प्रत्येक चक्रात वेगळा असतो, म्हणून ती एक तारीख नसून एक कालावधी आहे.

अतिशय संवेदनशील अर्ली टेस्ट (लवकर करता येणारी चाचणी) अंडोत्सर्जनानंतर सुमारे 11 व्या दिवसापासून कधीकधी पॉझिटिव्ह येते; सर्वाधिक विश्वासार्ह चाचणी पाळी चुकलेल्या पहिल्या दिवसापासूनची असते. एम्ब्रियो ट्रान्सफरनंतर हे आकडे लागू होत नाहीत; त्यासाठी खाली स्वतंत्र भाग आहे.

फलित बीजांड गर्भाशयाच्या आतील आवरणात स्थिर होते, त्या टप्प्याला गर्भ रुजणे म्हणतात. याबद्दलच्या सर्वात महत्त्वाच्या अभ्यासात, गर्भधारणेचा हार्मोन hCG पहिल्यांदा लघवीत दिसला तो दिवस गर्भ रुजल्याचा दिवस मानला गेला; हे मोजण्यासाठी घरगुती चाचणीपेक्षा खूप संवेदनशील प्रयोगशाळा पद्धती वापरल्या गेल्या. जी गर्भधारणा पुढे टिकली, त्यात हा दिवस अंडोत्सर्जनानंतर 6 ते 12 दिवसांदरम्यान होता.

कमीत कमी सहा आठवडे टिकलेल्या 100 पैकी 84 गर्भधारणांमध्ये तो 8वा, 9वा किंवा 10वा दिवस होता.

मोजणी अंडोत्सर्जनापासून केली जाते: DPO+8 म्हणजे त्यानंतरचा 8वा दिवस; फोरम्समध्ये बरेचदा “8 DPO” असे लिहितात. अनेक मार्गदर्शक फलनापासून मोजतात, जे जास्तीत जास्त सुमारे एक दिवस नंतर असते. “फलनानंतरचा 7वा दिवस” असे लिहिणारे मार्गदर्शक तुमच्या बाबतीत साधारण DPO+8 म्हणतात.

साधारण असा क्रम असतो:

• DPO+1 ते DPO+5: फलित बीजांड विभाजित होते आणि सुमारे चार दिवस फॅलोपियन नलिकेतून गर्भाशयाकडे प्रवास करते. DPO+5 च्या सुमारास तो पेशींचा छोटा गोळा असतो.
• DPO+6: गर्भ रुजण्याचा सर्वात आधीचा कालावधी सुरू होतो.
• DPO+7 ते DPO+9: पेशींचा गोळा आवरणाला चिकटतो आणि आत शिरतो. साधारण DPO+8 पासून hCG तयार होऊ लागते.
• DPO+10: सर्वात वारंवार आढळणारा कालावधी संपतो.

हे संशोधनातील सरासरी आकडे आहेत. अनेक स्त्रियांमध्ये काय आढळते ते ते सांगतात, तुमच्या बाबतीत कोणत्या दिवशी काय घडते ते नाही.

गर्भ रुजणे हा एक क्षण नाही, तर अनेक दिवस चालणारी प्रक्रिया आहे: पेशींचा गोळा चिकटतो, आवरणात शिरतो आणि तिथे वेढला जातो. अंडोत्सर्जनापासून आवरण त्यासाठी तयार होत असते. संशोधन फक्त सुरुवात मोजते, म्हणजे पहिले hCG. ही प्रक्रिया तुमच्या बाबतीत किती काळ चालते, ते तुम्ही पाहू शकत नाही.

“बहुतेकदा” हा शब्द अक्षरशः घ्यायचा आहे. अशा सुमारे 100 पैकी 16 गर्भधारणांमध्ये पहिले hCG आढळणे दिवस 8 ते 10 च्या बाहेर होते, म्हणजे आधी किंवा नंतर. DPO+7 किंवा DPO+11 ला गर्भ रुजणे घडू शकते.

अंडोत्सर्जनापासून मोजण्यात एक अडचण आहे: तुम्हाला अंडोत्सर्जनाचा दिवस जवळजवळ कधीच नक्की माहीत नसतो. कॅलेंडरनुसार तो एक अंदाज असतो, आणि 28 दिवसांच्या चक्रातही अंडोत्सर्जन सुमारे दहा दिवसांत कधीही होऊ शकते. अंडोत्सर्जन चाचणीसुद्धा तो फक्त साधारणपणे ठरवते. पहिल्या पॉझिटिव्ह निकालाच्या पुढचा दिवस अंडोत्सर्जनाचा दिवस मानायचा, असा सामान्य हिशोब आहे. अंडोत्सर्जन दोन दिवसांनी सरकले, तर गर्भ रुजण्याचा कालावधीही सरकतो.

अंडोत्सर्जन चाचणी (ओव्हुलेशन किट) वापरून एक उदाहरण: ती सोमवारी पहिल्यांदा पॉझिटिव्ह येते, म्हणून तुम्ही मंगळवारला DPO+0 मानता. मग गर्भ रुजण्याचा कालावधी हिशोबानुसार पुढच्या आठवड्याच्या सोमवारपासून (DPO+6) रविवारपर्यंत (DPO+12) असतो, सर्वात वारंवार बुधवार ते शुक्रवार (DPO+8 ते DPO+10). अतिशय संवेदनशील अर्ली टेस्ट साधारण शनिवारपासून (DPO+11) पॉझिटिव्ह येऊ शकते. Cyelle मध्ये तुम्ही पॉझिटिव्ह चाचणीची पुष्टी केली असेल तर मोजणी एका दिवसाने वेगळी असू शकते: तिथे DPO+1 शेवटच्या फलदायी दिवसानंतर सुरू होते.

तुम्ही Cyelle मध्ये तुमची पाळी आणि चाचण्या नोंदवल्यास, अॅप संभाव्य अंडोत्सर्जन गणनेनुसार काढलेला अंदाज म्हणून दाखवते आणि त्यानंतरचे DPO+ दिवस मोजते. ही तुमच्या नोंदींवरून केलेली गणना आहे, तुमच्या शरीरात काय घडते त्याबद्दलचे विधान नाही.

महत्त्वाचे: हे गर्भनिरोधन नाही. गणना किंवा तुमच्या चक्राचे निरीक्षण, यातले काहीही गर्भधारणा रोखण्यासाठी योग्य नाही.

प्रेग्नन्सी टेस्ट लघवीतील hCG शोधते. ती गर्भ रुजणे दाखवत नाही, तर त्यानंतर तयार होणारा हार्मोन दाखवते. म्हणूनच गर्भ रुजल्यानंतर ती आणखी काही दिवस निगेटिव्ह राहते: हार्मोन आधी पुरेसा वाढायला हवा. चाचणीला किती लागते, ते पाकिटावर mIU/ml मध्ये लिहिलेले असते. अर्ली टेस्टसाठी तिथे साधारण 5 ते 25, सामान्य टेस्टसाठी बहुतेकदा 20 ते 50 असते.

संशोधनातील आकडे असे दाखवतात:

• DPO+8 ते DPO+10: शरीरात hCG आहे, पण लघवीत अजून खूपच कमी. लघवीची चाचणी बहुतेकदा अजून निगेटिव्ह असते, आणि तेव्हा निगेटिव्ह निकाल फारसे काही सांगत नाही.
• DPO+11: अतिशय संवेदनशील अर्ली टेस्ट पॉझिटिव्ह येऊ शकते.
• DPO+12 आणि DPO+13: सामान्य टेस्ट बरेचदा अजून निगेटिव्ह असते.
• अपेक्षित पाळीच्या दिवसापासून: चाचणी जास्त विश्वासार्ह असते, पण चाचणीनुसार प्रत्येक गर्भधारणेत नाही.

पाळीची तारीख प्रत्येक स्त्रीमध्ये DPO+14 ला येत नाही. ल्युटियल टप्पा, म्हणजे अंडोत्सर्जन आणि पुढची पाळी यांच्यामधला काळ, स्त्रीनुसार साधारण 7 ते 17 दिवसांचा असतो. तुमची चाचणी लवकरात लवकर कधी विश्वासार्ह ठरेल, ते तुमच्या स्वतःच्या ल्युटियल टप्पावर अवलंबून असते. म्हणूनच पाळी चुकलेल्या पहिल्या दिवसापासून चाचणी करावी, हा नियम आहे.

त्या दिवशीही प्रत्येक गर्भधारणा आढळतेच असे नाही. पाळी चुकलेल्या पहिल्या दिवशी सुमारे 100 पैकी 10 गर्भधारणांमध्ये प्रयोगशाळेच्या चाचणीतही hCG अजून आढळत नाही. एक आठवड्यानंतर सुमारे 100 पैकी 97 गर्भधारणांमध्ये hCG आढळते. घरगुती चाचणीत पाळीच्या दिवशी चाचणीनुसार कमी असते, ब्रँडनुसार सुमारे 100 पैकी 54 ते 97. याचे कारण बहुतेकदा गर्भ रुजण्याची वेळ आणि चाचणीची संवेदनशीलता असते, तुमच्यामुळे नाही.

तुम्ही तुमच्या चाचणीसाठी तीन टप्प्यांत एक हिशोबाचा कालावधी काढू शकता. तो अंदाजच राहतो, पण प्रतीक्षा करताना मदत करतो.

1. तुमचे अंडोत्सर्जन ज्या दिवशी झाले असे तुम्हाला वाटते तो दिवस DPO+0 मानून घ्या. तो मोजलेला दिवस असू शकतो किंवा पहिल्या पॉझिटिव्ह अंडोत्सर्जन चाचणीनंतरचा दिवस.
2. पुढे 6 ते 12 दिवस मोजा. फलित बीजांड ज्या कालावधीत रुजू शकते तो हा आहे, सर्वात वारंवार दिवस 8 ते 10.
3. तुमच्या अपेक्षित पाळीच्या तारखेपर्यंत मोजा. तोपर्यंत लघवीची चाचणी बरेचदा काहीच दाखवत नाही. पाळी चुकलेल्या पहिल्या दिवसापासून ती hCG अधिक विश्वासार्हपणे शोधते, पण चाचणीनुसार प्रत्येक गर्भधारणेत नाही.

एक गृहीत उदाहरण: 28 दिवसांच्या चक्रात “चक्राची लांबी वजा 14” या ढोबळ नियमानुसार चक्र दिवस 14 येतो, Cyelle दिवस 15 धरून गणना करते, आणि हे उदाहरण दिवस 15 धरते. मग गर्भ रुजण्याचा कालावधी हिशोबानुसार चक्र दिवस 21 ते 27 येतो, सर्वात वारंवार चक्र दिवस 23 ते 25. शेवटच्या पाळीपासून मोजल्या जाणाऱ्या गरोदरपणाच्या आठवड्यांत हे हिशोबानुसार आठवडा 2+6 ते 3+5 आहे. रोजच्या भाषेत: गर्भ रुजणे हिशोबानुसार गरोदरपणाच्या 3ऱ्या ते 4थ्या आठवड्यात येते, कारण आठवडा 3+x मध्ये 4था आठवडा चालू असतो. ल्युटियल टप्पा 14 दिवसांचा असेल तर अपेक्षित पाळीची तारीख चक्र दिवस 29 असते, म्हणजे पुढच्या चक्राचा पहिला दिवस. चक्र जास्त किंवा कमी लांबीचे असेल तर सगळे सरकते, कारण अंडोत्सर्जन उशिरा किंवा आधी होते.

अनिश्चित अंडोत्सर्जनाच्या दिवसापासून मोजल्यास कालावधी दोन्ही बाजूंना अनेक दिवसांनी सरकू शकतो. अंडोत्सर्जन माहीत नसेल किंवा चक्र अनियमित असेल, तर हिशोबातून फक्त ढोबळ मर्यादा उरते. तेव्हा पाळी चुकलेला दिवस हा सर्वात विश्वासार्ह वेळ असतो. तोही अस्पष्ट असेल, तर ब्रिटनची सरकारी आरोग्य सेवा ढोबळ नियम म्हणून संभाव्य वेळेनंतर लवकरात लवकर सुमारे तीन आठवड्यांनी चाचणी करायला सांगते. त्यावेळी पाकिटावरील सूचना पाळा, निकाल वाचण्याच्या वेळेसह.

गर्भ रुजणे विश्वासार्हपणे जाणवते, हे सिद्ध झालेले नाही. ओटीपोटात ओढल्यासारखे वाटणे, स्तन दुखणे किंवा थकवा हे चक्राच्या दुसऱ्या भागात गर्भधारणेशिवायही होतात. त्यामुळे त्यांच्यात फरक करता येत नाही, आणि फक्त त्यावरून काहीही ठरत नाही. हे दोन्ही बाजूंनी खरे आहे: काही जाणवले नाही तरी तुम्ही गर्भवती असू शकता, आणि काही जाणवले तरी असालच असे नाही. प्रतीक्षा करताना ओटीपोटात जाणवणाऱ्या प्रत्येक ओढल्यासारख्या जाणिवेचा अर्थ लावत असाल, तर ते समजण्यासारखे आहे.

रक्तस्रावसुद्धा गर्भ रुजण्याचे विश्वासार्ह चिन्ह नाही. एका अभ्यासात, किमान सहा आठवडे टिकलेल्या गर्भधारणेतील फक्त सुमारे 100 पैकी 9 गर्भवतींना पहिल्या आठ आठवड्यांत रक्तस्राव झाला, आणि तोही बहुतेकदा अपेक्षित पाळीच्या तारखेच्या सुमारास, गर्भ रुजण्याच्या दिवशी नाही. त्यामुळे हलका रक्तस्राव गर्भ रुजल्याचे चिन्ह म्हणून वाचता येत नाही. पॉझिटिव्ह चाचणीसोबत रक्तस्राव झाला, तर लगेच स्त्रीरोगतज्ज्ञांना फोन करा; अधिक माहिती शेवटच्या बॉक्समध्ये आहे.

गर्भ रुजणे DPO+10 नंतर झाले, तर अनेक जण त्याला “उशिरा रुजणे” म्हणतात. ही वेळेबद्दलची माहिती आहे, निदान नाही. तेव्हा चाचणी त्यानुसार उशिरा पॉझिटिव्ह येते. चाचणी उशिरा पॉझिटिव्ह येण्यामागे अंडोत्सर्जन उशिरा होणे किंवा चक्र जास्त लांबीचे असणे हे कारण जास्त वेळा असते.

तुम्ही ही वेळ पाहू शकत नाही आणि तिच्यावर प्रभावही टाकू शकत नाही, आणि तुम्ही काही बरोबर किंवा चूक केले का, याबद्दल ती काहीही सांगत नाही. गर्भधारणा कशी पुढे जाते, ते स्त्रीरोगतज्ज्ञ तपासतात.

हा भाग एका अगदी सुरुवातीच्या गर्भपाताबद्दल (मिसकॅरेज) आहे. तुम्हाला वाटले तर वाचा.

गर्भधारणा अगदी लवकर संपू शकते, पॉझिटिव्ह चाचणीनंतर लगेचही, आणि त्यात कोणाचाही दोष नसतो. हे तुम्हाला लागले किंवा प्रतीक्षा तुम्हाला जड वाटत असेल, तर ते समजण्यासारखे आहे, विशेषतः अनेक चक्रांनंतर. तुम्ही केव्हाही तुमच्या स्त्रीरोगतज्ज्ञांशी किंवा आशा ताई, एएनएम यांच्याशी बोलू शकता. मन खूप जड वाटत असल्यास भारतात Tele MANAS 14416 वर (मोफत, 24 तास, मराठीतही) बोलता येते.

एम्ब्रियो ट्रान्सफरसह फर्टिलिटी (IVF) उपचारानंतर या लेखातील आकडे लागू होत नाहीत. वेळापत्रक भ्रूण ज्या दिवशी ट्रान्सफर केला गेला त्या दिवसावर ठरते, आणि चाचणीचा दिवस तुम्हाला तुमचे फर्टिलिटी सेंटर सांगते. तीच सूचना पाळा.

अंडोत्सर्जन घडवण्यासाठी किंवा इनसेमिनेशनच्या आधी तुम्हाला hCG चे इंजेक्शन दिले गेले असेल, तर औषध आणि मात्रेनुसार हा हार्मोन लघवीत सुमारे दोन आठवड्यांपर्यंत आढळू शकतो आणि गर्भधारणा नसतानाही चाचणी पॉझिटिव्ह करू शकतो. चाचणी कोणत्या दिवसापासून विश्वासार्ह आहे, ते तुमच्या डॉक्टरांना विचारा.

स्त्रीरोगतज्ज्ञांना फोन करा आणि अपॉइंटमेंट घ्या. तिथे गर्भधारणेची पुष्टी होते आणि तिचा कालावधी ठरवला जातो. अपॉइंटमेंट नेहमी लगेच मिळतेच असे नाही, म्हणून लवकर संपर्क करा. तुमच्या भागातील आशा ताई किंवा एएनएम यांच्याशीही तुम्ही आतापासून संपर्क साधू शकता. रक्तस्राव किंवा वेदना अपॉइंटमेंटची वाट पाहत नाहीत, शेवटचा बॉक्स पाहा.

गर्भ रुजणे बहुतेकदा अंडोत्सर्जनानंतर 8 ते 10 दिवसांनी होते, 6 ते 12 दिवस शक्य आहे. तुम्ही ते पाहू शकत नाही, नक्की जाणवू शकत नाही आणि दिवसानुसार मोजू शकत नाही, आणि हा हिशोब गर्भनिरोधन नाही. प्रेग्नन्सी टेस्ट फक्त त्यानंतर तयार झालेले hCG शोधते. पाळी चुकलेल्या पहिल्या दिवसापासून ती सर्वाधिक विश्वासार्ह असते, पण चाचणीनुसार प्रत्येक गर्भधारणेत नाही. निगेटिव्ह निकाल आला तर दोन-तीन दिवसांनी दुसरी चाचणी करणे योग्य ठरते.