Eerste afspraak verloskundige na positieve test

Wanneer naar de verloskundige na een positieve zwangerschapstest? Bel in de komende dagen je verloskundige en vraag om een afspraak voor het eerste consult. Hoe snel er plek is, hangt af van de praktijk. Bij bloedverlies, eenzijdige pijn of als je je flauw of slap voelt, wacht je niet op deze afspraak: bel dan direct je verloskundige of huisarts, buiten kantooruren de huisartsenpost. Bij hevig bloedverlies, plotselinge hevige buikpijn onderin, pijn in de schouder, duizeligheid of flauwvallen bel je 112. Meer daarover staat in het kader “Wanneer niet wachten?” aan het einde.

Een vaste week voor de eerste afspraak is er niet: bel je verloskundige zodra je test positief is. Je hoeft niet vandaag nog in de praktijk te staan, maar je moet het bellen niet uitstellen. Dit is genoeg voor vandaag:

1. Bel je verloskundige en zeg: “Ik heb positief getest en wil een afspraak voor het eerste consult.” Een verwijzing heb je daarvoor niet nodig.
2. Noem de eerste dag van je laatste menstruatie. Weet je die niet, is je cyclus onregelmatig of ben je pas gestopt met de pil of andere hormonen, zeg dat dan eerlijk. Dan stelt de zorgverlener de zwangerschapsduur met een echo vast.
3. Zeg aan de telefoon ook als je al eens een zwangerschap buiten de baarmoeder had, aan de eileiders geopereerd bent, een vruchtbaarheidsbehandeling volgt of een spiraaltje hebt. Zulke gegevens helpen de praktijk je afspraak goed in te schatten. Heb je al eens een miskraam gehad, dan mag je vragen of een eerdere afspraak mogelijk is.
4. Schrijf je vragen op, op een briefje of in je telefoon.

Hoe snel je een afspraak krijgt, hangt af van de praktijk, en in de eerste weken is op de echo vaak nog weinig te zien. Het wachten kan lang aanvoelen. Je mag vragen naar een eerdere afspraak, een wachtlijst of afzeggingen. Bij een vruchtbaarheidsbehandeling gelden de afspraken van je kliniek. Ben je al verder in de zwangerschap en heb je nog geen afspraak, bel dan toch nu.

De zwangerschapsduur wordt geteld vanaf de eerste dag van je laatste menstruatie, niet vanaf de bevruchting. Het getal voor de plus zijn volle weken, het getal erna de dagen: “6+2 weken” betekent zes volle weken en twee dagen, dus de zevende week loopt.

Een voorbeeld: begon je laatste menstruatie op 1 september, dan ben je op 29 september volgens de berekening 4+0 weken. Dat is bij een cyclus van 28 dagen de dag van de verwachte menstruatie. Twee weken later, op 13 oktober, is het volgens de berekening 6+0 weken.

De uitgerekende datum berekent de praktijk met de regel van Naegele: eerste dag van de laatste menstruatie plus 280 dagen. Heb je een regelmatige cyclus die langer of korter is dan 28 dagen, dan verschuift de datum met het aantal dagen dat je cyclus van 28 dagen afwijkt. Is de eisprong bekend, dan geldt eisprong plus 266 dagen. De datum is een tijdvenster, geen punt: de meeste baby's komen in de twee weken ervoor of erna, slechts ongeveer 4 van de 100 precies op de uitgerekende datum. Wijkt de echo af van de berekening, dan kan de zorgverlener de datum opnieuw vaststellen. Doorslaggevend is de datum op je zwangerschapskaart.

Deze berekening dateert een bestaande zwangerschap. Ze zegt niets over op welke dagen een zwangerschap mogelijk is en is niet geschikt als anticonceptie.

Op de echo is het vruchtzakje vaak in de 5e tot 6e week te zien, de hartactie (de hartslag) in de 6e tot 7e week (lopende week, niet de notatie met plus). Dat zijn bandbreedtes, geen deadlines. Hoe vroeg er iets te zien is, hangt ook af van wanneer de eisprong was. Dat weet men in het begin vaak maar ongeveer. Was de eisprong later dan berekend, dan is de zwangerschap minder ver dan het getal zegt.

In Nederland wordt als standaard de 20-wekenecho aangeboden, tussen 18+0 en 21+0 weken; de 13-wekenecho bestaat alleen binnen de IMITAS-studie. Of er voor die tijd een echo wordt gemaakt, bespreek je met je verloskundige; vraag dat gerust al bij het maken van de afspraak. Bij bloedverlies of pijn wacht je niet op de reguliere controle, maar bel je.

Is bij een vroege afspraak nog niet alles te zien, dan komt dat vaak doordat het volgens de berekening nog te vroeg is. Dat is vaak pas bij een tweede controle te zeggen. Vraag aan het einde van de afspraak of en wanneer een controle zinvol is, en laat je uitleggen wat er te zien is en wat niet. Neem gerust iemand mee.

Bij het eerste consult valt veel te bespreken. Gebruikelijk zijn:

• een gesprek over je gezondheid, eerdere zwangerschappen en eerdere ziekten,
• een lichamelijk onderzoek met bloeddruk en gewicht,
• een bloedafname, onder andere op bloedgroep, rhesusfactor en antistoffen; daarbij horen tests op syfilis, hepatitis B en hiv; tegen elke test kun je bezwaar maken,
• soms een urinetest,
• vaak een echo, die volgens de werkwijze van je praktijk wordt gemaakt,
• uitleg over je zwangerschapskaart.

Je zwangerschapskaart krijg je van je verloskundigenpraktijk; die is tegenwoordig meestal digitaal en kan ook op papier worden meegegeven. In de loop van de zwangerschap worden de uitslagen van alle onderzoeken erin vastgelegd. Neem je zwangerschapskaart altijd mee, ook naar het ziekenhuis (digitaal of op papier). Je mag altijd vragen waarom iets wordt gedaan en of het tot de reguliere zorg behoort of een extra is die je zelf betaalt. Wat jouw zorgverzekering vergoedt, hoor je van je zorgverzekeraar.

Hoe vaak je daarna op controle komt, hangt af van je verloskundige en je situatie.

Je hoeft niets bijzonders voor te bereiden. Of je nuchter moet komen, vraag je bij het maken van de afspraak. Handig zijn:

• je identiteitsbewijs en je zorgverzekeringsgegevens en, als je die hebt, een eerdere zwangerschapskaart of vaccinatiebewijs,
• de eerste dag van je laatste menstruatie en de lengte van je cyclus,
• een lijst van de medicijnen die je regelmatig neemt, met dosering,
• eerdere ziekten en operaties die je te binnen schieten,
• je vragen, bijvoorbeeld: wanneer is de volgende afspraak? Wie bel ik als er iets gebeurt?

Stop niet op eigen houtje met medicijnen, maar bespreek het eerst met je verloskundige of huisarts. Bij de Teratologie Informatie Service (TIS) van Lareb is er daarnaast een aanspreekpunt over medicijnen in zwangerschap en tijdens de borstvoeding. Of iemand mee mag komen, vraag je vooraf aan de praktijk. Een begeleider kan luisteren en meeschrijven.

Gegevens voor Nederland: wanneer je je werkgever over de zwangerschap vertelt, bepaal je voor een groot deel zelf. Vertel je het vroeg, dan kan je werkplek worden aangepast. Zwangerschapsverlof (6 weken) en bevallingsverlof (minstens 10 weken) zijn samen minstens 16 weken; het zwangerschapsverlof begint uiterlijk 4 weken vóór de dag na de uitgerekende datum, ongebruikte weken gaan over naar het bevallingsverlof. Wat je wanneer moet melden, lees je bij de Rijksoverheid of het UWV.

Zijn alle praktijken in je buurt volgeboekt of is die van jou op vakantie, dan helpt deze volgorde:

1. Bel nog een keer en zeg uitdrukkelijk dat je positief hebt getest en een eerste consult nodig hebt. Vraag naar een wachtlijst, naar afzeggingen en naar een waarnemende praktijk.
2. Vraag je huisarts om hulp bij het vinden van een verloskundige.
3. Vraag je zorgverzekeraar naar vrije praktijken of naar een verloskundige.
4. Heb je klachten waar je ongerust over bent, maar geen spoedgeval, dan kun je buiten kantooruren de huisartsenpost bellen. Die helpt 's avonds, 's nachts en in het weekend als de praktijken gesloten zijn.

De zwangerschap wordt vastgesteld door een zorgverlener met onderzoek en een echo. Een bloedtest toont het zwangerschapshormoon hCG iets eerder aan dan een urinetest. Of die nodig is, beslist de praktijk, en of je zorgverzekeraar die vergoedt, vraag je vooraf.

De tijd tussen test en afspraak voelt vaak lang. Wordt een latere test negatief of komt er bloedverlies bij, bel dan je verloskundige. Maakt iets je ongerust, bel dan ook. Daarvoor hoeft het geen spoedgeval te zijn.

Noteer de eerste dag van je laatste menstruatie en verzamel je vragen. Voor foliumzuur is er een algemene aanbeveling: wie er al minstens vier weken vóór de zwangerschap mee is begonnen, neemt dagelijks 400 µg verder, tot en met 12+6 weken zwanger. Ben je er pas nu mee begonnen, dan wordt soms dagelijks 800 µg tot en met 12+6 weken geadviseerd; vraag je verloskundige of huisarts wat voor jou geldt. Bij ziekten of medicijnen kan een andere dosis nodig zijn, dat bespreek je met je verloskundige of huisarts. Wacht daar niet mee tot de afspraak. Voor alcohol en roken is er geen hoeveelheid die als veilig geldt. Hulp bij het stoppen krijg je bij je huisarts of verloskundige. Je hoeft jezelf niets te verwijten van wat je vóór de test hebt gedaan. Je hoeft de zwangerschap niet meteen aan iemand te vertellen.

Misschien voel je geen vreugde, maar angst. Dat overkomt ook vrouwen die zich deze zwangerschap hebben gewenst, en vrouwen die al eens een zwangerschap hebben verloren. Bespreek de angst met je verloskundige of huisarts. Voor wie al eens een zwangerschap heeft verloren, is er onder meer Freya, de vereniging voor mensen met vruchtbaarheidsproblemen, waar je ook lotgenotencontact vindt.

Is de zwangerschap niet gepland of ben je onzeker, praat dan met je huisarts of verloskundige; zij denken met je mee en kunnen je naar passende hulp verwijzen.

In de module Zwangerschap van Cyelle voer je je afspraak in als een aparte invoer en kun je je eraan laten herinneren als je de herinnering inschakelt. Ligt een afspraak dichterbij dan de gekozen termijn vooraf, dan komt er geen herinnering. Heb je cyclusgegevens ingevoerd, dan berekent Cyelle na een positieve zwangerschapstest daaruit de zwangerschapsduur en de uitgerekende datum, met de genoemde formule en altijd met een tijdvenster. Dat is een berekening op basis van je gegevens en kan van de echo afwijken. De datum van je zwangerschapskaart kun je zelf invoeren. Vragen en klachten noteer je als notitie in Mijn invoer. Cyelle beoordeelt ze niet en vervangt het bellen bij waarschuwingssignalen niet.